Jajka to nie jest nabiał

Kwestia, która bardzo mnie uwiera: czy jajka to jest nabiał, czy nie? Tradycyjnie wymienia się jajka jednym tchem z produktami mlecznymi i przez to wszystkim się miesza, nawet w radio pewna pani dietetyk sugerowała, że aby uzupełnić niedobory żelaza, należy jeść nabiał. O zgrozo!

Dlaczego więc wrzuca się jajka do wspólnego worka z nabiałem? Zaraz Wam pokażę, że z żadnej strony jajka nie mają niczego wspólnego z mlekiem.

jajka to nie nabiał

Nabiał to grupa produktów żywnościowych, która obejmuje mleko i pochodzące od niego przetwory. Nabiał powstaje z mleka krowiego, koziego, owczego, wielbłądziego, kobylego, bawolego, jakowego i innych ssaków. Czy widzieliście kiedyś ssaka, któremu z gruczołów mlecznych wypadają jajka?

Pod względem morfologicznym jajkom zdecydowanie bliżej jest do mięsa. Mleko to bezkomórkowa wydzielina gruczołów sutkowych samic ssaków, zaś jajko to struktura komórkowa uformowana w ptasim (i nie tylko) układzie rozrodczym. Ludzie spożywają jaja kur, indyków, kaczek, gęsi, przepiórek, strusi i innych ptaków, jaja żółwi i innych gadów oraz ryb. Hmmm, kawioru chyba nikt nie utożsamia z nabiałem…

Mleko z samej swojej istoty jest pokarmem przeznaczonym dla ssaczego potomstwa. Jest stworzone po to, by przejść przez układ pokarmowy. Jajko zaś to pierwsza faza rozwoju zwierząt jajorodnych i cała zawartość jaja w toku dojrzewania zamieni się w pełni ukształtowane zwierzę – czyli z dietetycznego punktu widzenia: mięso. Zatem jajko to mięso w stadium zarodkowym. Fakt, że jajka z fermy nie są zapłodnione nijak nie wpływa na ich wartość odżywczą, jeden plemnik z dietetycznego punktu widzenia naprawdę nie ma znaczenia.

Skład i właściwości odżywcze mleka i jaj są kompletnie odmienne. Jak popatrzymy na zawartość białek, tłuszczów i węglowodanów, mleko i jajko, to są to zupełnie inne światy. Jajko to produkt tłuszczowo-białkowy, mięso – białkowy z udziałem tłuszczu, zaś w mleku nieznacznie dominują węglowodany przy dość podobnej, niewielkiej proporcji tłuszczu i białek. Jeśli rozpatrzymy zawartość mikroelementów, to mleko jest produktem stricte wapniowym, a jajko żelazowo-fosforowo-cynkowo-sodowym. Jajka, jako materiał budulcowy dla całego nowego organizmu, będą charakteryzowały się unikatową zawartością witamin i tłuszczów, więc ciężko porównywać je pod tym kątem do mięsa. W końcu kurczak składa się nie tylko z mięśni, ale i krwi, narządów miąższowych, kości, a także niezmiernie bogatego w tłuszcze i cholesterol układu nerwowego. Więc lepszym porównaniem byłoby mięso + podroby. Ale na pewno jajka wybitnie różnią się pod względem składu od mleka. Dla uproszczenia przyjrzymy się składowi najpopularniejszych przedstawicieli: jajom kurzym i krowiemu mleku:

SKŁADNIK

jednostka

mleko 3,2% 100g

jajko kurze 100g

kurczak mięso mieszane 100g

woda

g

88.13

76.15

75.46

energia

kcal

61

143

119

białko

g

3.15

12.56

21.39

tłuszcz

g

3.27

9.51

3.08

cukry

g

5.05

0.37

0.00

wapń

mg

113

56

12

żelazo

mg

0.03

1.75

0.89

magnez

mg

10

12

25

fosfor

mg

84

198

173

potas

mg

132

138

229

sód

mg

43

142

77

cynk

mg

0.37

1.29

1.54

wit.C

mg

1.0

0.0

2.3

wit.B1

mg

0.046

0.040

0.073

wit.B2

mg

0.169

0.457

0.142

wit.PP

mg

0.089

0.075

8.239

wit. B6

mg

0.036

0.170

0.430

foliany

µg

5

47

7

wit.B12

µg

0.45

0.89-5

0.37

wit.A

µg

46

160

16

wit.E

mg

0.07

1.05

0.21

wit.D

IU

2

82

5

wit.K

µg

0.3

0.3

1.8

kw.tłuszczowe nasycone

g

1.865

3.126

0.790

kw.tłuszczowe 1-nienasycone

g

0.812

3.658

0.900

kw.tłuszczowe wielonienasycone

g

0.195

1.911

0.750

cholesterol

mg

10

372

70

Słownik Języka Polskiego podaje, że nabiał to produkty mleczne i jajka, ale słowniki są pisane przez ludzi. Ludzi, którzy niekoniecznie wiedzą wszystko o wszystkim. Nawet klasyczne encyklopedyczne hasło „Koń jaki jest każdy widzi” doczekało się kiedyś nowelizacji. Liczę również, że doczekam się takiej nowelizacji w przypadku nabiału, skoro już dożyłam czasu, że przebudowano polską piramidę żywienia, a nie spodziewałam się  😉

Spotkałam się z argumentem, że białkami nazywano w średniowieczu kobiety sprzedające sery i jajka, i dlatego teraz mamy w naszym języku zbiorcze hasło „nabiał”. Tylko że białkami lub białogłowami nazywano wszystkie mężatki, od białej chusty przynależnej ich stanowi cywilnemu. Zdanie: „Białki sprzedające sery i jaja” znaczy: kobiety sprzedające sery i jaja, a nie jakąś specjalną grupę kobiet. Więc to argument z palca wyssany.

Dietetyka obecnie bardzo intensywnie się rozwija, zadbajmy, by ten rozwój następował także w strefie językowej. Szczególnie, że w innych językach europejskich nie funkcjonuje zbiorcze traktowanie tych dwóch kompletnie różnych produktów. Nabiał to produkty mleczne, a jajka to jajka. Logicznie i słusznie należałoby zatem mówić: nabiał i jajka, jeżeli chcemy wspomnieć o spożywczych produktach odzwierzęcych, które nie wymagają zabicia zwierzęcia do ich pozyskania. (*Choć z tym zabijaniem to obecnie mocno naciągana sprawa. Zastanawialiście się, co się dzieje z kogucikami, które się wykluły z jaj kur niosek przeznaczonych do rozrodu, albo co się dzieje z cielątkami mlecznych krów?)

Popatrzmy jeszcze na te pokarmy ze względu na strategię zdobywania jedzenia. Ludzie są jedynymi zwierzętami, które spożywają mleko pochodzące od innych gatunków ssaków. Produkty mleczne zadomowiły się w diecie ludzi około 8,5 tysiąca lat temu (nota bene nie zaczynaliśmy od krów, tylko od kóz i owiec), zaś jajka to pożywienie pierwotne, które spożywa mnóstwo drapieżników i wszystkożerców. Nawet inne małpy człekokształtne podkradają jaja ptakom i gadom. Ale żadne zwierze, również z rzędu naczelnych, nikogo nie doi.

Zatem skoro żaden racjonalny powód nie przemawia za tym, żeby klasyfikować jajka w tej samej kategorii co mleko, więc apeluję, aby wyjść ze średniowiecza i przestać mieszać ludziom w głowach, że jajka to jest to samo co nabiał. Bo tak nie jest.

Jest nabiał i są jajka.

Jedna myśl na temat “Jajka to nie jest nabiał

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s